انگيزهء ديگر مؤلفان كتابهاى رشتهء فهرست نيز همين است كه در عبارت بالا بدان اشاره شده ، يعنى معرفى سلف شيعه و بازشناساندن آثار گرانبهاى آنان در علوم و فنون مختلف و پاسخ به طنز و ايراد آن دسته از مخالفان كه از اين آثار بى خبر مىبوده‌اند و شيعه را به نداشتن اثر و سابقهء علمى ، قدح مىكرده‌اند . « 25 » در اواخر قرن دوم و اوايل قرن سوم ، به نام مشيخهء ابن محبوب ( متوفا به سال 224 ) برخورد مىكنيم كه از كتابهاى معروف رجالى است و ابو جعفر اودى « 26 » آن را به‌ترتيب نامهاى رجال ، فصل‌بندى كرده است . بنابراين سابقهء مشيخه كه يكى از رشته‌هاى علم رجال به معناى عام است ، به سالهاى پيش از 224 مىرسد . در رشتهء تاريخ رجال نيز ، در قرنهاى سوم و چهارم ، كتابهايى همچون تاريخ الرجال تأليف احمد بن على عقيقى ( پدر ) و غيره نوشته شده كه نام آنها در كتب فهرست مضبوط است . « 27 »

--> ( 25 ) . در گفتار ابن شهرآشوب در مقدمهء كتاب معالم العلماء - آنجا كه سخن غزالى را در مورد نخستين كتاب در اسلام نقل مىكند و سپس آن را رد مىنمايد و نخستين كتابها را به على ، عليه السلام ، و سپس به سلمان و ابوذر و اصبغ و . . . نسبت مىدهد - نيز مىتوان نشانه‌اى از همين انگيزهء فرقه‌اى مشاهده كرد . ( 26 ) . بنابر ضبط نجاشى : ازدى . ( 27 ) . اگر كتاب عبيد الله بن ابى رافع - كه قبلا نامش گذشت - مشتمل بر شرح حال افراد نيز باشد ، بالطبع نخستين كتاب در رشتهء تاريخ رجال خواهد بود ، ولى بدين قرينه كه شيخ نام كتاب مزبور را تسمية من شهد مع امير المؤمنين ضبط كرده ،